„Marek Edelman. Życie. Do końca”

„Marek Edelman. Życie. Do końca”

Kategoria: Literatura

Autor: Paweł Głuszek

Data publikacji: 2013-09-27

A a

 

Marek Edelman. Życie. Do końca

Krzysztof Burnetko, Witold Bereś

Wydawnictwo: AGORA

Data wydania: 26-04-2013

ISBN: 978-83-26-81241-5

W 2008 roku nakładem wydawnictwa „Świat Książki” ukazała się praca poświęcona ostatniemu przywódcy powstania w getcie warszawskim – Markowi Edelmanowi. Dziś na rynku księgarskim mamy nowe, uzupełnione wydanie tej biografii pt. „Marek Edelman. Życie. Do końca”. Autorzy: Witold Bereś i Krzysztof Burnetko znów opowiadają nam fascynującą historię niezwykłego człowieka – świadka i uczestnika najważniejszych wydarzeń w XX-wiecznej historii Polski. Czynią to w sposób wyjątkowy.

Poszerzona i uzupełniona przez Autorów biografia Marka Edelmana to opasły tom liczący przeszło 700 strony tekstu. Trudno jednak, aby było inaczej. Bohater książki Beresia i Burnetko to postać wielka, jeden z najważniejszych Polaków XX stulecia. Na kilkuset stronicach mamy więc opis barwnego, trudnego, ale i niezwykłego życia człowieka, który był żołnierzem, lekarzem, opozycjonistą…

Biografia Marka Edelmana to pozycja nietypowa, to w zasadzie kompendium wiedzy o nim i jego czasach. To kronika, zapis życia człowieka, który był świadkiem i uczestnikiem wydarzeń kształtujących oblicze Polski i Europy w ubiegłym stuleciu. Autorzy opowiadają o życiu Edelmana, a jednocześnie o historii Polski. Inaczej nie można. Edelman to Polska.

Nie jest to jednak zwykła opowieść, zwyczajna biografia. Z kart książki mówi do nas sam Edelman. To on, w szczerych i długich rozmowach z Autorami opowiada o czasach wojny, działalności w opozycji demokratycznej po wojnie, swoim życiu zawodowym i prywatnym. To wyjątkowa opowieść: człowieka bezpośredniego, szczerego do bólu, mówiącego otwarcie o swoich poglądach, przeżyciach, bezkompromisowo oceniającego ludzi i świat. Czasami wypowiedzi Doktora są kontrowersyjne, ale zawsze prawdziwe. Nie ma w mnich miejsca na polityczną, czy światopoglądową poprawność. Edelman zawsze mówił to, co myślał. Ta książka jest na to doskonałym dowodem.

Bereś i Burnetko mieli świetny pomysł na napisanie biografii Edelmana. W nowym wydaniu, które zostało uzupełnione m.in. o przedruki konspiracyjnej prasy, którą Edelman współtworzył w getcie, jest zawarte całe życie Doktora. Do samego końca…

Autorom udało się przedstawić Marka Edelmana nie tylko jako bohatera – przywódcę powstania w getcie, uczestnika Powstania Warszawskiego, działacza solidarnościowej opozycji i wybitnego kardiochirurga, ale przede wszystkim jako człowieka z krwi i kości. Szkicują w tej książce niemalże intymny obraz Edelmana. To rzadkość w literaturze. Nieczęsto udaje się autorom wydobyć taki obraz głównej postaci swojej pracy. Biografia Marka Edelmana to nie hagiografia i pełna patosu i ckliwości praca o „mitycznym bohaterze”. To książka o zwykłym człowieku, który w trakcie życia, powoli stawał się bohaterem. Dlaczego? Ponieważ zawsze był uczciwy i przyzwoity. Najważniejsze było dla niego życie i wolność, obrona słabszego i pokrzywdzonego, wierność dobru. Kierując się tymi zasadami bohater książki Beresia i Burnetko przeszedł przez życie. W tej książce dzieli się on z czytelnikami swoim przepisem na życie. „Zasady Edelmana” wydają się być proste i łatwe. Czy tak jest rzeczywiście? Proszę spróbować tak żyć…

Książka pozbawiona jest patosu, górnolotnych stwierdzeń i wielkich słów. Nie chciał tego Edelman i nigdy nie gustował w tego typu zachowaniach. Marek Edelman nie widział w sobie bohatera, twierdził tylko, że zawsze robił to, co do niego należało, to co trzeba było zrobić. Był optymistą i altruistą, miał dystans do siebie i świata, był wrażliwy na ludzką krzywdę, miał poczucie humoru i wierzył w ludzi i życie. Kierował się prostymi, podstawowymi wartościami. To wystarczyło, aby być człowiekiem w nieludzkich czasach wojny i aby godnie przeżyć życie. Wydaje się, że to niewiele, a jednak to tak strasznie dużo, tak niewyobrażalnie, ogromnie wiele dla każdego z nas…

Biografia Edelmana to opowieść o tym, jak być przyzwoitym i uczciwym i dlaczego warto takim być. Książka zmusza do refleksji, zastanowienia się. Może też być, i powinna być, inspiracją. Nie jest to może lektura łatwa i przyjemna, chociażby ze względu na ciężar gatunkowy poruszanych tematów i samą objętość, ale to lektura wartościowa, ważna i obowiązkowa. Ta niezwykła książka i jej bohater dają siłę i nadzieję, dają moc, zaszczepiają optymizm i radość życia… W tej książce jest odpowiedź na pytanie: jak być człowiekiem… Przyznaję, podczas jej lektury kilkakrotnie wzruszyłem się, a nie należę do ludzi nadwrażliwych i bardzo emocjonalnych. Polecam lekturę pracy W. Beresia i K. Burnetko o Marku Edelmanie każdemu, kto szuka odpowiedzi na podstawowe i najważniejsze pytania, które stawia przed nami życie…